Hội thảo “Phát triển mô hình đại học tinh hoa, đại học xuất sắc tại Việt Nam trong bối cảnh thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW, Chiến lược phát triển giáo dục đại học và Quy hoạch mạng lưới cơ sở giáo dục đại học”

Trong bối cảnh triển khai Nghị quyết số 71-NQ/TW và các định hướng mới về phát triển giáo dục đại học, ngày 10/8/2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức Hội thảo “Phát triển mô hình đại học tinh hoa, đại học xuất sắc tại Việt Nam trong bối cảnh thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW, Chiến lược phát triển giáo dục đại học và Quy hoạch mạng lưới cơ sở giáo dục đại học”, do Trường Đại học Công nghệ – Đại học Quốc gia Hà Nội (VNU-UET) đăng cai.

Tham dự hội thảo về phía Bộ Giáo dục và Đào tạo có GS.TS Lê Quân – Thứ trưởng; GS.TS Nguyễn Tiến Thảo – Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học; PGS.TS Nguyễn Anh Dũng – Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học cùng đại diện các cơ quan Trung ương, Bộ, ngành. Về phía ĐHQGHN có PGS.TS Đào Thanh Trường – Phó Giám đốc. Về phía Trường Đại học Công nghệ có GS.TS Chử Đức Trình – Hiệu trưởng, TS. Nguyễn Thu Hương – Phó Hiệu trưởng, PGS.TS Nguyễn Hoài Sơn – Phó Hiệu trưởng cùng sự tham dự của đại diện doanh nghiệp, tổ chức, chuyên gia cùng lãnh đạo và cán bộ đầu mối xây dựng chiến lược phát triển của 42 cơ sở giáo dục đại học.

Chất lượng trở thành giá trị cốt lõi

Phát biểu khai mạc hội thảo, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Lê Quân nhấn mạnh, trong giai đoạn tới, “chất lượng” phải trở thành từ khóa và giá trị đương nhiên của giáo dục đại học. Chất lượng không chỉ do từng cơ sở tự xác lập mà phải hướng tới những chuẩn đáp ứng yêu cầu phát triển của Việt Nam và thế giới.

Theo Thứ trưởng, cần nhìn nhận lại khoảng cách giữa kết quả đào tạo và yêu cầu thực tế của xã hội khi tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp loại giỏi cao nhưng vẫn còn tình trạng cử nhân thất nghiệp, làm việc không đúng chuyên môn hoặc chưa phát huy được năng lực. Giáo dục đại học cần chuyển từ đào tạo, tuyển dụng dựa trên bằng cấp sang đánh giá năng lực thực tế, chú trọng sinh viên “làm được những việc gì” sau khi tốt nghiệp.

GS.TS Lê Quân – Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo phát biểu khai mạc

Cùng với chuẩn đầu ra, các trường cần xác định chuẩn đầu vào phù hợp với từng ngành, lĩnh vực. Đối với các trường định hướng tinh hoa, xuất sắc, trọng điểm, cần xác định rõ chuẩn đầu vào, chuẩn đầu ra, quy trình đào tạo và các điều kiện bảo đảm chất lượng.

Về phát triển đại học tinh hoa, Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ xây dựng bộ tiêu chí sàng lọc, lựa chọn các cơ sở giáo dục đại học theo từng nhóm. Các trường có thể chủ động đăng ký, lựa chọn lĩnh vực có thế mạnh để vươn lên. Nhà nước căn cứ sứ mạng, chiến lược và quy hoạch để giao nhiệm vụ cho những cơ sở có vai trò dẫn dắt.

Thứ trưởng lưu ý không nên áp dụng một bộ tiêu chí cứng nhắc cho tất cả các trường mà cần có lộ trình phù hợp giai đoạn 2026-2030, xác định những lĩnh vực có thể phát triển thành thế mạnh, tạo các “vùng sáng”. Phát triển đại học tinh hoa không phải câu chuyện riêng của hai Đại học Quốc gia mà cần tạo cơ hội để nhiều cơ sở giáo dục đại học vươn lên ở những lĩnh vực có thế mạnh.

Một yêu cầu quan trọng là tập trung nguồn lực cho các mũi nhọn, thay vì đầu tư dàn trải. Theo Thứ trưởng Lê Quân, nguồn lực của hệ thống không hẳn thiếu nhưng còn phân tán; các trường cần lựa chọn việc khó, tái phân bổ nguồn lực để hình thành các trung tâm xuất sắc, lĩnh vực trọng điểm. Khi Nhà nước giao nhiệm vụ phải đi cùng cơ chế, chính sách và nguồn lực phù hợp.

Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ đồng thời đẩy mạnh tái cấu trúc chương trình, ngành nghề, tăng cường ứng dụng AI, chuyển đổi số và đổi mới quản trị đại học. Sản phẩm đầu ra của chính sách phải là sự chuyển biến thực chất tại các cơ sở giáo dục đại học, không phải số lượng văn bản được ban hành.

Từ chất lượng đào tạo đến tạo ra giá trị cho xã hội

Dựa trên nền tảng đào tạo tài năng được xây dựng qua nhiều thập kỷ, PGS.TS Đào Thanh Trường, Phó Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội cho biết, ĐHQGHN đang từng bước chuyển đổi theo hướng đại học tinh hoa.

ĐHQGHN đang xây dựng đề án ươm tạo nguồn nhân lực tài năng từ bậc trung học phổ thông, theo hướng đưa một số học phần đại học xuống giảng dạy ở phổ thông, tạo môi trường liên thông giữa trung học phổ thông và đại học. Ở bậc đại học, đơn vị đã triển khai các chương trình cử nhân khoa học tài năng, chương trình tiên tiến, chuẩn quốc tế, chất lượng cao và các chương trình liên ngành về  công nghệ cốt lõi, công nghệ bán dẫn.

Ở bậc sau đại học, ĐHQGHN gắn đào tạo với nghiên cứu đỉnh cao thông qua 48 nhóm nghiên cứu mạnh; từ năm 2021 triển khai học bổng 100-120 triệu đồng/năm cho nghiên cứu sinh và thực tập sinh xuất sắc, sau đó mở rộng tới 12 đơn vị đào tạo.

PGS.TS Đào Thanh Trường – Phó Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội phát biểu

Phó Giám đốc cho biết, tiến tới đại học tinh hoa là quá trình chuyển đổi về chất, từ phân tán sang tích hợp sức mạnh hệ thống, từ mở rộng quy mô sang ưu tiên chất lượng và đào tạo tài năng, từ tạo ra kết quả học thuật sang tạo ra tác động xã hội. Mô hình “One VNU,” với các nguồn lực dùng chung tại Hòa Lạc, được xác định là nền tảng quan trọng cho quá trình này.

ĐHQGHN đề xuất phân bổ nguồn lực theo chuỗi cơ chế đặc thù – nguồn lực đặc thù – nhiệm vụ đặc thù – sản phẩm đầu ra đặc thù, đồng thời xây dựng cơ chế nhận diện, nuôi dưỡng các “cực xuất sắc”, tạo điều kiện để các trường hợp tác và cộng hưởng thế mạnh.

Báo cáo tổng quan về Chiến lược phát triển giáo dục đại học giai đoạn 2026-2035, tầm nhìn đến 2045, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học (Bộ Giáo dục và Đào tạo) cho biết, định hướng chuyển giáo dục đại học từ phát triển phân tán, dàn trải sang xây dựng hệ sinh thái giáo dục đại học quốc gia, kết nối các cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu, doanh nghiệp, địa phương và đối tác quốc tế.

Chiến lược đặt mục tiêu đến năm 2030, tỷ lệ người trong độ tuổi 18-22 học đại học đạt 40%, người học sau đại học 10%, người học các ngành STEM 35% và sinh viên quốc tế 1,5%. Đến năm 2035, các tỷ lệ này lần lượt hướng tới 50%, 15%, 40% và 3%. Đồng thời, Chiến lược đặt mục tiêu nâng tỷ lệ việc làm phù hợp sau 12 tháng tốt nghiệp, tỷ lệ giảng viên có trình độ tiến sỹ, số trung tâm nghiên cứu xuất sắc và vị thế quốc tế của các cơ sở giáo dục đại học.

Đáng chú ý, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo nhấn mạnh, việc phân tầng mạng lưới, chuyển từ đầu tư bình quân, dàn trải sang đầu tư theo sứ mạng và hiệu quả. Nhóm tinh hoa dự kiến gồm 3-5 cơ sở, tập trung nghiên cứu đỉnh cao, cạnh tranh quốc tế và đổi mới sáng tạo lõi; nhóm trọng điểm khoảng 25-30 cơ sở, đảm nhiệm đào tạo nhân lực chất lượng cao, dẫn dắt vùng, ngành; các cơ sở còn lại tập trung đào tạo thực hành nghề nghiệp.

Cơ chế phân tầng được thiết kế theo hướng động, cạnh tranh và đánh giá định kỳ, gắn với sứ mạng, mục tiêu, KPI, nguồn lực và sản phẩm đầu ra. Nguyên tắc là tự chủ cao hơn đi đôi với trách nhiệm giải trình cao hơn.

GS.TS Nguyễn Tiến Thảo – Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học (Bộ Giáo dục và Đào tạo)

Đại học tinh hoa và đại học xuất sắc phải gắn với trách nhiệm quốc gia

Từ những góc nhìn khác nhau về mô hình đại học xuất sắc và đại học tinh hoa, các tham luận tại hội thảo đã góp phần mở rộng bức tranh về định hướng phát triển giáo dục đại học Việt Nam trong giai đoạn mới. Các đại biểu đã lắng nghe các tham luận: “Phát triển đại học cạnh tranh toàn cầu ở các quốc gia kinh tế mới nổi” của GS.TS Nguyễn Hữu Đức, nguyên Phó Giám đốc ĐHQGHN; “Xây dựng đại học xuất sắc trong các lĩnh vực STEM và công nghệ: Điều kiện, giải pháp và lộ trình” của GS.TS Vũ Văn Yêm, Phó Giám đốc ĐH Bách khoa Hà Nội; “Kinh nghiệm xây dựng đại học đẳng cấp quốc tế tại Việt Nam và bài học phát triển mô hình đại học xuất sắc” của TS. Lê Mai Lan, Chủ tịch Hội đồng Trường ĐH VinUni; và “Xây dựng trường đại học tinh hoa: Từ cam kết chất lượng đến trách nhiệm quốc gia” của GS.TS Chử Đức Trình, Hiệu trưởng Trường ĐH Công nghệ.

GS.TS Nguyễn Hữu Đức –  nguyên Phó Giám đốc ĐHQGHN trình bày tham luận “Phát triển đại học cạnh tranh toàn cầu ở các quốc gia kinh tế mới nổi”

Trong tham luận, GS.TS Chử Đức Trình nhấn mạnh, xây dựng đại học tinh hoa tại Việt Nam phải bắt đầu từ sự kết hợp chặt chẽ giữa cam kết chất lượng vượt trội và trách nhiệm quốc gia. Theo Hiệu trưởng, một cơ sở giáo dục tinh hoa không chỉ được đánh giá qua các chỉ số nghiên cứu hay danh hiệu, mà còn phải có năng lực dẫn dắt hệ thống, sáng tạo tri thức mới và kiến tạo những hệ sinh thái công nghệ có sức lan tỏa. Ba yếu tố cốt lõi được nhấn mạnh gồm chất lượng xuất sắc, văn hóa xuất sắc và tác động xã hội rõ ràng.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, GS.TS Chử Đức Trình cho rằng cần hình thành một “khế ước mới” giữa Nhà nước, doanh nghiệp và nhà trường, trong đó Nhà nước trao quyền tự chủ và niềm tin, còn các trường đại học cam kết xây dựng văn hóa chất lượng bền vững, gắn tự chủ với trách nhiệm. Mục tiêu cuối cùng là đào tạo những nhân tài có năng lực dẫn dắt, đồng thời tạo ra tri thức và công nghệ mới, góp phần đưa đất nước bước vào một kỷ nguyên phát triển dựa trên năng lực làm chủ và sáng tạo công nghệ.

GS.TS Chử Đức Trình – Hiệu trưởng Trường ĐH Công nghệ trình bày  tham luận “Xây dựng trường đại học tinh hoa: Từ cam kết chất lượng đến trách nhiệm quốc gia”

Hướng tới những cơ sở có năng lực dẫn dắt hệ thống

Phần thảo luận do GS.TS Lê Quân, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo; GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học và GS.TS Chử Đức Trình, Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ, ĐHQGHN chủ trì, tập trung trao đổi về định hướng, tiêu chí, cơ chế, chính sách xây dựng các đại học tinh hoa, đồng thời chia sẻ kinh nghiệm từ một số cơ sở giáo dục đại học. Các ý kiến của chuyên gia, lãnh đạo các cơ sở giáo dục xoay quanh nội dung xây dựng đại học tinh hoa và đại học xuất sắc cần được đặt trên nền tảng cam kết chất lượng, văn hóa chất lượng và trách nhiệm quốc gia, trong đó chú trọng nâng cao chất lượng đội ngũ, phát triển các chương trình đào tạo đẳng cấp quốc tế, thúc đẩy nghiên cứu và đổi mới sáng tạo, tạo ra tri thức, công nghệ và nguồn nhân lực có khả năng dẫn dắt. Bên cạnh đó, tự chủ đại học gắn với trách nhiệm, cơ chế đầu tư trọng điểm, thu hút và trọng dụng nhân tài, cũng như sự đồng hành của Nhà nước, doanh nghiệp và xã hội được xác định là những yếu tố quan trọng để hình thành và phát triển các cơ sở giáo dục đại học tinh hoa.

Thảo luận cũng đặt ra yêu cầu các đại học tinh hoa không chỉ hướng tới những kết quả nổi bật trong phạm vi Nhà trường mà phải tạo ra tác động đối với xã hội và quốc gia, tham gia kiến tạo các chuẩn mực mới, hệ sinh thái mới, đồng thời chia sẻ tri thức và đào tạo nguồn nhân lực cho toàn hệ thống.

Phát triển đại học tinh hoa là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược, đòi hỏi sự thay đổi về tư duy, cơ chế và cách thức đầu tư, GS.TS Lê Quân nhấn mạnh, mục tiêu này hoàn toàn có thể thực hiện nếu các cơ sở giáo dục đại học được trao quyền, có nguồn lực và nhận được sự đồng hành, niềm tin từ Nhà nước, doanh nghiệp và xã hội.

Trên nền tảng đó, các cơ sở giáo dục đại học được kỳ vọng chủ động xác định lĩnh vực thế mạnh, cam kết chất lượng, nâng cao năng lực nghiên cứu và đổi mới sáng tạo, đồng thời tăng cường kết nối với Nhà nước, doanh nghiệp và các đối tác trong nước, quốc tế. Qua đó, từng bước hình thành những cơ sở giáo dục có năng lực dẫn dắt hệ thống, đóng góp vào việc xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao và tạo ra năng lực mới cho quốc gia trong kỷ nguyên phát triển mới.

Một số hình ảnh tại hội thảo

GS.TS Vũ Văn Yêm – Phó Giám đốc ĐH Bách khoa Hà Nội trình bày tham luận “Xây dựng đại học xuất sắc trong các lĩnh vực STEM và công nghệ: Điều kiện, giải pháp và lộ trình”

TS. Lê Mai Lan – Chủ tịch Hội đồng Trường ĐH VinUni trình bày tham luận “Kinh nghiệm xây dựng đại học đẳng cấp quốc tế tại Việt Nam và bài học phát triển mô hình đại học xuất sắc”

     

(UET-News)

Bài viết báo chí:

ĐHQGHN: Phát triển mô hình đại học tinh hoa, đại học xuất sắc: Từ cam kết chất lượng đến trách nhiệm quốc gia

Báo Giáo dục thời đại: Chất lượng phải trở thành từ khóa và giá trị đương nhiên của giáo dục đại học

 Báo Tiền phong: Ba trường đầu tiên đăng kí trở thành đại học tinh hoa

Báo Đại biểu nhân dân: GS.TS Chử Đức Trình: “Xây dựng đại học tinh hoa phải hướng tới mục tiêu nâng cao năng lực quốc gia”

Báo Đại biểu nhân dân: Phát triển đại học tinh hoa, đại học trọng điểm không thể “đi dàn hàng ngang”