Lê Xuân Bách: Trưởng thành từ nghiên cứu tại UET, chinh phục học bổng Tiến sĩ tại National University of Singapore
Lê Xuân Bách, cựu sinh viên QH-2022 Trường Đại học Công nghệ – Đại học Quốc gia Hà Nội (VNU-UET), tốt nghiệp với điểm trung bình 3.78/4.0 cùng nhiều thành tích nghiên cứu khoa học, đã xuất sắc nhận học bổng Tiến sĩ toàn phần chương trình Doctor of Philosophy in Computer Science tại National University of Singapore (NUS).
Từ những bước đầu học tập, nghiên cứu tại UET đến học bổng tại NUS
Khi cầm trên tay thư mời theo học chương trình Doctor of Philosophy in Computer Science tại NUS School of Computing – một trong những môi trường đào tạo và nghiên cứu hàng đầu thế giới về Khoa học Máy tính, cử nhân Lê Xuân Bách (K67), ngành Hệ thống thông tin cảm thấy vui và tự hào khi mục tiêu mình đặt ra đã trở thành hiện thực.
Nhìn lại bốn năm đại học, Xuân Bách cho rằng điều có ý nghĩa nhất không chỉ là những kiến thức chuyên ngành được học tại UET, mà còn là cơ hội từng bước làm quen với nghiên cứu. “Bốn năm tại UET không chỉ là quá trình học kiến thức chuyên ngành mà còn là khoảng thời gian em từng bước làm quen và trưởng thành trong nghiên cứu. Em cảm thấy tự hào vì những cố gắng trong những năm đại học đã có được kết quả xứng đáng. Đồng thời, em cũng rất biết ơn gia đình, các thầy cô, anh chị và bạn bè đã luôn hỗ trợ em trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu. Em xem đây là một cột mốc quan trọng và cũng là cơ hội để mình tiếp tục học hỏi nhiều hơn trong những năm tới”, Xuân Bách chia sẻ.
Các môn học tại UET đã giúp Xuân Bách xây dựng nền tảng tốt về công nghệ thông tin để tiếp cận những bài toán nghiên cứu sau này. Tuy nhiên, điều Xuân Bách nhận được nhiều hơn từ quá trình học tập và nghiên cứu là khả năng tự học. Khi gặp những kiến thức chưa từng được học trên lớp, Xuân Bách phải chủ động tìm hiểu, đọc tài liệu và bổ sung những kiến thức, kỹ năng cần thiết để giải quyết vấn đề. Những ngày đầu tham gia phòng thí nghiệm Công nghệ tri thức (DS&KT Lab) vào giữa năm thứ hai, sự hướng dẫn và hỗ trợ của các anh chị khóa trên cũng giúp Xuân Bách nhanh chóng thích nghi, đồng thời học được nhiều kinh nghiệm mà việc học trên lớp khó có thể mang lại.
Ban đầu, Xuân Bách đến với phòng thí nghiệm đơn giản vì muốn học thêm và thử áp dụng kiến thức đã học vào những bài toán cụ thể. Nhưng môi trường nghiên cứu dần mở ra cho Xuân Bách một hướng đi khác. Được làm việc cùng những anh chị khóa trên giỏi chuyên môn, chứng kiến nhiều người nhận học bổng thạc sĩ, tiến sĩ tại các trường đại học danh tiếng trên thế giới, Xuân Bách bắt đầu nhận ra nghiên cứu cũng có thể là con đường bản thân theo đuổi. “TS. Vương Thị Hải Yến – giảng viên hướng dẫn, luôn động viên em tiếp tục theo đuổi nghiên cứu. Trong khi đó, PGS.TS Phan Xuân Hiếu – giảng viên Khoa Công nghệ thông tin đãi hỗ trợ em nhiều trong quá trình chuẩn bị hồ sơ và giới thiệu cơ hội thực tập nghiên cứu tại các trường đại học quốc tế. Những trải nghiệm ấy từng bước giúp em xác định mục tiêu học tiếp lên tiến sĩ”, Xuân Bách cho biết.
Cựu sinh viên Lê Xuân Bách (ngoài cùng, bên phải ảnh) chụp ảnh cùng TS. Vương Thị Hải Yến, giảng viên hướng dẫn
Theo Xuân Bách, việc tham gia nghiên cứu từ sớm không chỉ giúp em vận dụng kiến thức trên giảng đường mà còn thay đổi cách nhìn nhận và giải quyết vấn đề. Từ chỗ chỉ tìm lời giải, em học cách đi sâu vào nguyên nhân, nhìn vấn đề từ nhiều góc độ, đặt câu hỏi và hình thành tư duy phản biện. Qua từng dự án, bài báo và những trải nghiệm tại phòng thí nghiệm, Xuân Bách dần nhận ra nghiên cứu không chỉ là một hoạt động bổ trợ cho việc học mà còn là hướng đi có ý nghĩa đối với tương lai.
Những trải nghiệm đó cũng trở thành nền tảng để Bách chuẩn bị cho mục tiêu học tiến sĩ. Đến mùa hè năm thứ ba, Xuân Bách mới bắt đầu tìm hiểu sâu hơn về các trường đại học, giáo sư và quy trình ứng tuyển chương trình sau đại học. Đồng thời, dành nhiều tháng đọc tài liệu, thử nghiệm các hướng nghiên cứu và xác định chủ đề phù hợp với định hướng của bản thân.
Chặng đường mới với tư duy trưởng thành và khát vọng nghiên cứu
Khép lại bốn năm đại học tại UET, Xuân Bách sẽ tiếp tục theo đuổi nghiên cứu trong môi trường học thuật quốc tế, đồng thời hoàn thiện tư duy, kiến thức và năng lực nghiên cứu độc lập.
Nhìn lại quá trình học tập và nghiên cứu, Xuân Bách nhận thấy thay đổi lớn nhất ở bản thân là cách nhìn nhận một vấn đề. “Nếu trước đây em thường tập trung tìm ra câu trả lời đúng hoặc đạt được một kết quả tốt, thì sau thời gian làm nghiên cứu, em bắt đầu quan tâm sâu hơn đến lý do một phương pháp có thể hoạt động, những giả định phía sau có hợp lý hay không và liệu một vấn đề còn có thể được nhìn nhận từ góc độ nào khác. Em cũng dần hiểu rằng việc chưa thể tìm ra câu trả lời ngay, thử sai, thay đổi hướng đi hay thậm chí bắt đầu lại là những điều bình thường trong nghiên cứu. Quá trình đó giúp em trở nên kiên nhẫn và độc lập hơn trong suy nghĩ”, Xuân Bách chia sẻ.
Cựu sinh viên Lê Xuân Bách (ngoài cùng, bên trái ảnh) chụp ảnh cùng cựu sinh viên K66 Mai Ngọc Duy tại hội nghị ICAIL 2025, Mỹ
Một trong những kỷ niệm đáng nhớ của Xuân Bách là những lần cả nhóm cùng hồi hộp chờ kết quả bài báo hoặc cuộc thi nghiên cứu, rồi chia sẻ niềm vui khi đạt kết quả tích cực. Những khoảnh khắc ấy khiến Xuân Bách nhận ra những tháng ngày thử nghiệm, sửa lỗi và cùng nhau nỗ lực đều rất đáng giá. Ngoài ra, kỳ thực tập tại Hàn Quốc vào mùa hè năm thứ ba cũng để lại dấu ấn đặc biệt đối với Xuân Bách, khi lần đầu được nghiên cứu trong môi trường quốc tế, gặp gỡ và làm việc với nhiều người giỏi, qua đó tự tin hơn và mở rộng góc nhìn về khoa học.
Trong quá trình nghiên cứu tại UET, Xuân Bách đặc biệt quan tâm đến đề tài về ứng dụng lập luận tính toán để xây dựng các hệ thống trí tuệ nhân tạo có khả năng giải thích trong lĩnh vực pháp luật. Đề tài sau đó được Xuân Bách phát triển thành khóa luận tốt nghiệp. Thay vì chỉ dự đoán kết quả vụ án, nghiên cứu hướng tới việc mô hình hóa các lập luận của các bên, mối quan hệ phản bác giữa chúng và biểu diễn dưới dạng đồ thị lập luận, từ đó giúp hệ thống không chỉ đưa ra kết luận mà còn thể hiện rõ hơn quá trình suy luận dẫn đến kết luận đó. Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng trong lĩnh vực pháp luật, nơi tính minh bạch, khả năng giải thích và sự công bằng cần được đặt lên hàng đầu.
Từ những trải nghiệm đó, Xuân Bách muốn tiếp tục nghiên cứu cách các hệ thống trí tuệ nhân tạo tìm kiếm và sử dụng thông tin để giải quyết những câu hỏi phức tạp. Theo Xuân Bách, với những bài toán đòi hỏi khả năng suy luận, tài liệu hữu ích nhất không phải lúc nào cũng là tài liệu có mức độ tương đồng cao nhất với câu hỏi. Mà điều cần quan tâm là làm thế nào để hệ thống có thể hiểu mình đang cần loại thông tin nào, điều chỉnh cách tìm kiếm theo từng câu hỏi và lựa chọn những bằng chứng thực sự hữu ích cho quá trình suy luận. Xuân Bách kỳ vọng chương trình tiến sĩ tại NUS sẽ giúp bản thân nghiên cứu vấn đề này sâu và có hệ thống hơn.
Nhìn lại những năm tháng nghiên cứu, Xuân Bách cho rằng điều quan trọng nhất để đi đường dài với khoa học là sự kiên trì. Một bài toán nghiên cứu không phải lúc nào cũng có lời giải rõ ràng. Có những giai đoạn dành rất nhiều thời gian cho thí nghiệm nhưng kết quả không như mong đợi, hoặc theo đuổi một hướng nghiên cứu khá lâu rồi mới nhận ra đó là đường cụt. Những lúc như vậy rất dễ nản, nhưng ngay cả một hướng nghiên cứu không thành công vẫn có thể mang lại những bài học và kinh nghiệm cho các dự án tiếp theo.
Cựu sinh viên Lê Xuân Bách tham gia chương trình thực tập nghiên cứu hai tháng tại KAIST, Hàn Quốc
Bên cạnh đó, Xuân Bách cho rằng sinh viên có định hướng nghiên cứu quốc tế nên đầu tư vào tiếng Anh từ sớm. Đây gần như là công cụ làm việc hằng ngày, từ đọc tài liệu, viết bài đến trao đổi trong môi trường học thuật quốc tế.
Trong những năm tới, điều Xuân Bách mong muốn nhất là trở thành một nhà nghiên cứu có khả năng làm việc độc lập hơn: tự xác định một vấn đề có ý nghĩa, tìm ra cách tiếp cận phù hợp và phát triển thành một hướng nghiên cứu hoàn chỉnh. Xa hơn, Xuân Bách mong muốn tiếp tục duy trì sự kết nối với UET và DS&KT Lab. “Em hy vọng những kiến thức, kinh nghiệm có được trong môi trường học thuật quốc tế sau này có thể trở lại và được chia sẻ với các thế hệ sinh viên trẻ hơn. Với em, chặng đường mới không chỉ mở ra cơ hội để tiếp tục học hỏi, mà còn là cơ hội để mang theo những giá trị được vun đắp từ UET để tiếp tục lan tỏa và đóng góp trong tương lai”, Xuân Bách chia sẻ.
(UET-News)
